Skip to:

W trosce o dobro i pełną ochronę praw małoletnich cudzoziemców przebywających w Polsce bez opieki, Rzecznik Praw Dziecka wystąpił do Ministra Sprawiedliwości. Marek Michalak zwrócił się do Zbigniewa Ziobry o dokonanie ponownej analizy złożonego problemu zapewnienia tym dzieciom kompleksowej i trwałej reprezentacji prawnej podczas ich pobytu w naszym kraju.

W odniesieniu do małoletnich cudzoziemców bez opieki działania powinny obejmować zagwarantowanie dzieciom właściwej pieczy oraz wsparcia, ale także odpowiedniej reprezentacji prawnej przy wszystkich zdarzeniach prawnych, jakie mogą wobec nich zaistnieć na obszarze naszego kraju – podkreśla Marek Michalak i zwraca uwagę, że niezwłoczne podjęcie działań na rzecz wszystkich dzieci pozbawionych rodziców albo opiekunów, stanowi – z mocy art. 20 w zw. z art. 3 Konwencji o prawach dziecka – szczególny obowiązek władz publicznych.

Rzecznik w wystąpieniu z 6 listopada 2017 r. dotyczącym sytuacji prawnej tej grupy dzieci zwracał uwagę na pojawiające się problemy prawne i faktyczne związane z zapewnieniom właściwej reprezentacji małoletnim cudzoziemcom przebywającym w Polsce bez opieki. – Wskazywałem wówczas na szereg okoliczności, które utrudniają, czy wręcz uniemożliwiają skorzystanie w przypadku tej grupy dzieci z instytucji opieki prawnej, która w pełni zabezpieczałaby ich interesy – przypomina RPD i przywołuje pomysł stworzenia nowego rodzaju kurateli dedykowanego małoletnim cudzoziemcom przebywającym na terytorium RP bez opieki.

W odpowiedzi na to wystąpienie, Minister Sprawiedliwości poinformował, że – w jego ocenie – brak jest dostatecznie silnych podstaw, aby wprowadzać do polskiego prawa rodzinnego ten nowy, specjalny rodzaj kurateli. Szef resortu sprawiedliwości wskazał z jednej strony na fakt, że w ostatnich latach, przybywa do Polski jedynie około 20 małoletnich cudzoziemców bez opieki rocznie (a zatem, skala zjawiska nie jest znaczna), z drugiej zaś wyraził zdanie, że również obecnie istnieją mechanizmy umożliwiające zapewnienie tym dzieciom szerszej reprezentacji kuratora lub osób sprawujących pieczę nad dzieckiem, niż wynika to bezpośrednio m.in. z przepisów ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

Marek Michalak szczegółowo odniósł się do argumentacji Ministra, prosząc go o ponowną analizę przedstawionego problemu. Jak wskazuje RPD: Osoby i placówki sprawujące obecnie pieczę nad małoletnimi cudzoziemcami bez opieki – mimo najlepszych chęci i wielu podejmowanych działań – bardzo często nie są w stanie uregulować sytuacji prawnej swoich podopiecznych. Z przekazywanych mi informacji wynika, że oczekiwaliby bardziej kompleksowej i merytorycznej pomocy w tym zakresie (którą być może mógłby zapewnić właśnie specjalny kurator dla małoletnich cudzoziemców bez opieki), niż formalnego przekazania w ich ręce pełni zadań związanych z reprezentacją dziecka.

Odnosząc się z kolei do argumentu, że grupa małoletnich cudzoziemców bez opieki przybywających każdego roku do naszego kraju nie jest obecnie zbyt liczna, Rzecznik podkreśla, że ma tego świadomość, wskazując jednocześnie: – Musimy pamiętać, że stan ten – biorąc pod uwagę dynamikę sytuacji migracyjno-azylowej w Europie – może nie być nam dany raz na zawsze. Dlatego też uważam, że dyskusje nad nowym, lepszym systemem reprezentacji tych dzieci powinniśmy rozpocząć już dziś – tak, aby w sytuacji ewentualnego zwiększonego napływu do Polski małoletnich cudzoziemców bez opieki być odpowiednio przygotowanymi i dysponować właściwymi narzędziami do zapewnienia tym dzieciom kompleksowej pomocy i pełnej ochrony ich praw.

W ocenie Rzecznika, w ramach tych prac, powinniśmy poszukiwać rozwiązań, które pozwoliłyby na zagwarantowanie, że wszelkie decyzje dotyczące dobra i przyszłości małoletniego byłyby podejmowane szybko i efektywnie przez osobę, która miałaby realną szansę nawiązać z dzieckiem głębszą relację i – w razie potrzeby – wesprzeć jego rodziców zastępczych, czy też inne osoby sprawujące nad małoletnim bieżącą pieczę. Rolę tę – zdaniem Rzecznika Praw Dziecka – mógłby pełnić specjalny kurator powołany i przygotowany do pracy z i na rzecz małoletniego cudzoziemca nieposiadającego w Polsce rodziców ani opiekunów.

Wystąpienie generalne Rzecznika Praw Dziecka do Ministra Sprawiedliwości (PDF)