Skip to:

W wystąpieniu do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Rzecznik Praw Dziecka zwrócił uwagę na trudną sytuację prawną małoletnich cudzoziemców urodzonych podczas legalnego pobytu ich rodziców w Polsce i przedstawił propozycje rozwiązań prawnych, zabezpieczających pełniejszą realizację praw nowo narodzonego dziecka.

Marek Michalak podkreślił, że dzieci te – niezależnie od rodzaju zezwolenia pobytowego udzielonego ich rodzicom (nawet, jeśli przebywają oni w Polsce np. na podstawie zezwolenia na pobyt stały albo zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE) – są początkowo zawsze traktowane jak „nielegalni migranci”. Bezpośrednio po urodzeniu – a najczęściej także przez kilka następnych miesięcy, pół roku, niekiedy dłużej – pobyt tych małoletnich na terytorium RP jest nieuregulowany. Ich rodzice muszą dopiero podjąć na rzecz dzieci stosowne działania w celu uzyskania dla nich zezwolenia na pobyt w Polsce m.in. uzyskać w ambasadzie kraju pochodzenia paszporty dla małoletnich.

Taka konstrukcja przepisów sprawia, że dzieci te niejednokrotnie przez wiele miesięcy (najpierw, oczekując na wydanie stosownych dokumentów przez ambasadę, a następnie – na zakończenie postępowania) przebywają w Polsce bez zezwolenia na pobyt na obszarze naszego kraju. Co za tym idzie, małoletni są stale zagrożeni wszczęciem postępowania w sprawie zobowiązania ich do powrotu, a ich rodzice mogą mieć przez cały ten okres poważne trudności z uzyskaniem wsparcia na dzieci i zgłoszeniem ich do ubezpieczenia zdrowotnego – zaznaczył Marek Michalak.

W wystąpieniu do Ministra Joachima Brudzińskiego, RPD przedstawił ocenę obecnych ścieżek legalizacji pobytu małoletnich cudzoziemców urodzonych w Polsce, wskazując, że konstrukcja odpowiednich przepisów (m.in. art. 162 ustawy o cudzoziemcach) może w wielu przypadkach uniemożliwiać uregulowanie sytuacji tych dzieci. W takim przypadku rodzice małoletnich muszą wraz z nimi (nie oglądając się na swój legalny pobyt, wykonywaną pracę, inne zobowiązania w Polsce) opuścić nasz kraj, aby za granicą starać się o wydanie dzieciom wiz. Co jednak istotne, na granicy państwa, Straż Graniczna i tak zmuszona jest do wydania małoletnim decyzji o zobowiązaniu do powrotu i orzec wobec nich zakaz ponownego wjazdu do Polski przez co najmniej 6 miesięcy.

Jak wskazał Marek Michalak: Tym samym, dzieci te stają się adresatem nieuzasadnionej i dolegliwej kary administracyjnej mimo nieponoszenia ani przez nie, ani przez ich rodziców winy za powstałe i przypisane im naruszenie prawa w postaci nieudokumentowanego pobytu. Jego źródłem jest wyłączenie obecna konstrukcja przepisów ustawy.

Rzecznik przedstawił Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji pakiet propozycji zmierzających do wprowadzenia ułatwień w uzyskiwaniu przez małoletnich cudzoziemców urodzonych w Polsce prawa pobytu na obszarze naszego kraju.

Zgodnie z pierwszym z postulatów Marka Michalaka, do ustawy o cudzoziemcach należałoby wprowadzić zasadę, zgodnie z którą, jeśli pobyt rodziców dzieci na terytorium RP jest legalny (niezależnie od podstawy pobytowej rodziców) w dniu narodzin dziecka, także jego pobyt w Polsce uznawano by za legalny np. przez okres pierwszych 6-8 miesięcy od dnia narodzin, co potwierdzałoby zaświadczenie wydawane przez wojewodę.

Pozwoliłoby to rodzicom dziecka na uzyskanie dla niego paszportu kraju pochodzenia i następnie złożenie wniosku o przedłużenie legalnego pobytu bez obaw, że w okresie oczekiwania na paszport albo decyzję małoletni zostanie zobowiązany do powrotu (ze względu na swój nieudokumentowany pobyt) albo pozbawiony świadczeń zdrowotnych – ocenił Rzecznik.

Marek Michalak podkreślił, że podjęcie działań na rzecz poprawy sytuacji prawnej tej grupy dzieci – wobec zwiększającej się skali migracji do Polski, osiedlania się tu coraz większej liczby rodzin cudzoziemców – staje się obecnie niezbędne. Wymaga tego od nas przede wszystkim art. 3 Konwencji o prawach dziecka, zgodnie z którym we wszystkich działaniach dotyczących małoletnich, także legislacyjnych, sprawą nadrzędną zawsze powinno być najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka – wskazał RPD.

WYSTĄPIENIE GENERALNE (PDF.) >>>