Skip to:

Rzecznik Praw Dziecka zaniepokojony wnioskami o podjęcie interwencji, a także informacjami uzyskanymi podczas kontroli przeprowadzanych przez Rzecznika w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, które wskazują na dużą liczbę dzieci przebywających w pieczy zastępczej, które zostały skierowane do młodzieżowych ośrodków wychowawczych, postanowił szerzej zbadać zjawisko. Wnioski z analizy pozyskanych danych Marek Michalak przekazał Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, wnosząc o podjęcie działań, gwarantujących im pełną realizację praw dziecka.

Dane wskazują, że opiekunowie w placówkach opiekuńczo-wychowawczych nie zawsze podejmowali działania wspierające dziecko sprawiające kłopoty wychowawcze. Często, jako rozwiązanie problemu, wybierali niewymagającą większego zaangażowania formę – kierowali do sądu wniosek o umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym. Swoją decyzję zwykle tłumaczyli dobrem innych dzieci przebywających w placówce. Niestety trudno oprzeć się wrażeniu, że decydującym motywem działania była chęć „pozbycia się problemu”. Świadczą o tym chociażby postawy opiekunów prezentowane już po umieszczeniu dziecka w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (nie kontaktowali się z nim, nie przyjmowali na urlopowanie), co znacznie utrudniało lub wręcz uniemożliwiało właściwy przebieg procesu resocjalizacji.

Wg stanu na 1 czerwca 2017 r. aż 23,61% dzieci przebywających w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych stanowiły dzieci objęte pieczą zastępczą, dlatego konieczne wydaje się przeprowadzenie przez organy nadzorcze analizy jakości i skuteczności pracy wychowawczej we wszystkich tych placówkach.

Pobyt w młodzieżowym ośrodku wychowawczym z założenia ma charakter przejściowy, a dziecko w dalszym ciągu jest wychowankiem miejsca sprawowania pieczy zastępczej, w którym mieszkało przed umieszczeniem go w ośrodku. Proces wychowawczy i resocjalizacyjny będzie skuteczny jedynie wówczas, gdy odbywać się będzie we współpracy pracowników miejsc sprawowania pieczy zastępczej z pracownikami placówek wychowawczych.

Z analizy informacji przesłanych przez młodzieżowe ośrodki wychowawcze wynika, że nieprawidłowości w zakresie współpracy wskazano w przypadku 42 placówek )problem dotyczył 172 wychowanków, co stanowiło 16% wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych, umieszczonych w placówkach wychowawczych). W tych przypadkach kontakty i zainteresowanie problemami podopiecznych na ogół miały charakter czysto formalny. Ograniczały się do rozmów telefonicznych z różną częstotliwością, przesyłaniu paczek z odzieżą i środkami czystości oraz kieszonkowego. Niezwykle rzadkie były odwiedziny pracowników placówek w ośrodkach, a jeśli już tak się działo, to na ogół z inicjatywy opiekunów z młodzieżowych ośrodków wychowawczych lub na prośbę dziecka. Wśród zastrzeżeń wskazywanych przez młodzieżowe ośrodki wychowawcze najczęściej podawano: niechęć do urlopowania dziecka, a czasami wręcz niewyrażanie zgody na urlopowanie wychowanków do placówki opiekuńczo-wychowawczej – dotyczyło to co najmniej 139 wychowanków.

Analiza zgromadzonych danych (zarówno w wyniku badań, jak i podejmowanych spraw w powyższym zakresie), wskazuje na możliwość niezagwarantowania wszystkim dzieciom przebywającym w pieczy zastępczej pełnej realizacji ich praw i braku właściwego nadzoru nad realizacją zadań przez placówki opiekuńczo-wychowawcze w tym zakresie przez powiaty.

WYSTĄPIENIE GENERALNE (PDF.) >>>